درمان زخم بستر

ببمارانی که استراحت مطلق دارند ، بیشتر اوقات دچار زخم بستر می شوند . هنگامی که به زخم بستر دچار شدید باید به فکر درمان زخم بستر نیز باشید ، در غیر این صورت زخم عمیق تری به وجود می‌آید . زخم بستر بیشتر در پشت دست یا کمر ، مچ پا ، پاشنه ، پوست پشت زانو، امتداد ستون فقرات ، باسن ، شانه و پوست به وجود می‌آید .

  • علل اصلی ایجاد زخم فشاری می تواند مواردی نظیر ( سن بالا ، بی تحرکی ، بی اختیاری ادرار ، لاغری و چاقی مفرط ، سوء تغذیه و کم آبی ، رطوبت پوست ناشی از عرق ، ادرار يا مدفوع ، فقر تغذيه كه باعث كم خونی می شود ( كاهش شمارش گلبول های قرمز ) و پايين بودن پروتئین ، سوختگی ها يا خراشیدگی ( اصطکاک با ملحفه ، تشک و …) نشستن يا خوابيدن بروی اشياء سخت ( کلیه اتصالات بیمار مانند سوند ادرای ، سوند معده ، درن و …)  تب ، ضربه يا آسيب زدن به پوست كه با لغزش يا افتادن در يک سطح ايجاد می شود .

      هر درجه از زخم بستر ، نیاز به مراقبت های اختصاصی خود دارد :

  •  درجه یک : پوست در این نواحی معمولا قرمز رنگ ، آبی یا ارغوانی است اما گاهی پوسته‌ ریزی به رنگ خاکستری نیز دیده می‌شود . از دیگر علائم زخم‌های فشاری در مراحل اولیه علائمی از قبیل درد ، گرما ، نرمی یا سفتی هستند.
  •  درجه دوم : در این مرحله تغییرهایی در لایه سطحی و لایه زیرین پوست دیده می‌شود . پوست به رنگ قرمز یا بنفش کبود است و گاهی آثار خراش، ساییدگی و تاول نیز مشاهده می‌شود.
  • – درجه سه : زخم عمیق و به شکل یک حفره است . لایه خارجی پوست کاملا تخریب شده و به سطح زیر پوست نیز رسیده اما هنوز به عضلات و استخوان‌ها آسیبی وارد نشده است.
  • – درجه چهار : شدیدترین نوع زخم بستر است. پوست به طور کامل تخریب و صدمه‌های جدی به عضلات و استخوان وارد شده است. گاهی تاندون‌ها نیز آسیب می‌بینند و احتمال عفونت بسیار بالاست.

      علل زخم بستر

زخم بستر دلایل زیادی می تواند داشته باشد ، فشار ناشی از وزن بدن باعث کاهش گردش خون در موضع می شود . هنگامی که بافت های بدن توانایی تحمل فشار وارد شده برای مدت زیاد را نداشته باشند ، مویرگ ها دچار آسیب و التهاب می شوند ، خوابیدن یا نشستن طولانی مدت در وضعیت ثابت ، اصطکاک و ساییدگی پوست با سطح تماس و… همگی می توانند به پوست آسیب رسانده و زخم ایجاد کنند.

کمبود تحرک عامل اصلی ایجاد کننده زخم بستر است .

اشخاص تحت تاثیر مواد بیهوش کننده ، معلولان و ناتوانان ذهنی نیز از جمله اشخاصی هستند که در معرض ابتلا به زخم بستر می باشند، زیرا این اشخاص هنگام حرکت دادن عضلات و بدن خود، آزادی کامل را ندارند ، همچنین در معلولین نیز به دلیل عدم توانایی حرکت عضلات و بافت های خود ، بافت های سفت و سختی زیر پوست تشکیل شده می شود که در بعدا تبدیل به زخم بستر خواهد شد ، بیمارانی که به مدت طولانی بستری بوده یا مجبور به استفاده از ویلچر هستند بیشتر با خطر زخم بستر در کفل ، پاها و پایین کمر مواجه اند .

در اثر فشار دائمی به بافت بدن ، خون رسانی مختل شده و اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز برای رشد و ترمیم سلول ها کاهش یافته یا قطع می شود ، در نهایت با ادامه فشار ، بافت دچار ضعف و شکنندگی شده و به آسانی زخم ایجاد می شود ، کم خونی، زخم بستر را تشدید می کند، زیرا باعث می شود که بافت ها بسیار ضعیف باشد و زخم ایجاد شده به کندی التیام یابد .

کمبود خون باعث می شود که اکسیژن کافی به رگ های خونی انتقال نیابد که این امر باعث از بین رفتن زود هنگام سلول های آن ناحیه شود ، سوء تغذیه و تغذیه نامناسب و بی اختیاری ادرار و مدفوع باعث می شود که زخم در معرض عفونت قرار گیرد یا به کندی بهبود یابد .

زخم بستر در نقاطی از پوست که روی برجستگی استخوانی با بافت عضله ای کم یا عدم وجود بافت عضله ای دیده می شود ، روی دنبالچه، پاشنه ها ، قسمت تحتانی کمر، ستون فقرات، شانه ها، آرنج، و سرین ها از مناطق شایع بروز زخم بستر می باشند .

      عوارض زخم بستر چیست ؟

بعد از تشکیل زخم بستر پس از مدتی عوارضی ایجاد میشود که مهمترین آنها عبارتند از

  • عفونت پوست : پوست زخم شده پس از مدتی به علت رشد میکروب ها عفونی می شود . ترشحاتی از زخم خارج شده و زخم بسیار بد بو میگردد .
  • عفونت استخوان و مفصل : عفونت پوست میتواند به استخوان و یا مفصل زیر آن گسترش یافته و موجب بروز عفونت در آنها شود .
  • عفونت خون : باکتری هایی که در محل زخم بستر شروع به رشد و تکثیر می کنند می توانند به جریان خون وارد شده و موجب عفونت سراسری در بدن و مرگ بیمار شوند .
  • سرطان : اگر زخم بستر به مدت طولانی باقی بماند ممکن است در پوست آن محل نوعی سرطان پوست به نام Squamous cell carcinoma ایجاد شود .

      چگونه از ایجاد زخم بستر با زخم فشاری پیشگیری کنیم ؟

پیشگیری از ایجاد زخم بستر آسانتر و موثرتر از درمان آن است . موثرترین روش در پیشگیری از ایجاد زخم بستر تغییر وضعیت دادن مکرر بیمار است. این تغییر وضعیت دادن باید بصورت مکرر و مرتب باشد.

در حین تغییر وضعیت باید سعی کرد به پوست کشش و آسیبی وارد نشود و باید بدن را در وضعیت هایی قرار داد تا قسمت هایی که بیشتر در معرض زخم بستر هستند تحت فشار کمتری قرار گیرند.

پوست باید مرتبا تمیز شود . مرتبا دیده شود تا مبادا زخمی ایجاد شده و از نظر دور بماند. وضعیت تغذیه بیمار هم باید خوب باشد .